تجارب برخی کشورها در صنعت نان


تجارب برخی کشورها در صنعت نان

تجارب برخی کشورها در صنعت نان

براساس گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس در کشور دانمارک نان تقریبا در هر سه وعده غذایی مصرف می‌شود. مردم این کشور غالبا نان‌های منجمدی را که در سوپر مارکت‌ها با قرار دادن در فر آماده می‌شوند ترجیح می‌دهند و حدود 73 درصد مصرف نان به این صورت است. مصرف سرانه نان در این کشور حدود 75 گرم در روز است. در کشور ایتالیا نیز تعداد واحدهای تولید صنعتی نان 150 و نانوایی‌های سنتی 25 هزار واحد است. همچنین در این کشور حدود هزار واحد فروش نان فعالیت دارند که این واحدها حدود 12 درصد سهم فروش نان را به خود اختصاص داده‌اند. تولید نان در کشور هلند نیز در 100 واحد صنعتی و دوهزار و 400 واحد سنتی صورت می‌گیرد، 58 واحد نان صنعتی تمام اتوماتیک وجود دارد که جمعا 80درصد بازار فروش نان را در اختیار دارند و 20 درصد مابقی مربوط به دوهزار و 400 واحد نانوایی سنتی است. همچنین در کشور آلمان یک هزار و 800 واحد نان سنتی وجود دارد که انتظار می‌رود تعداد آنها در سال آینده تقلیل یابد. در این کشور برخی از شرکت‌های بزرگ تولید نان محصولات خود را به جای عرضه در سوپرمارکت‌ها در فروشگاه‌های زنجیره‌ای خود عرضه می‌کنند. این زنجیره به سرعت رشد کرده و هم‌اکنون 30 درصد سهم بازار نان آلمان را به خود اختصاص داده است. در انگلستان نیز 75 تا 80 درصد بازار تولید را واحدهای صنعتی تشکیل می‌دهند. فروشگاه‌ها بیش از 15 درصد کل نان را تولید می‌کنند و مانعی برای توسعه نانوایی‌های سنتی هستند که کمتر از 5 درصد کل نان تولیدی کشور را تشکیل می‌دهند. در کشور فرانسه نان مشهور، باگت است. در این کشور به دلیل اینکه اغلب مصرف‌کنندگان نان را برای مصرف همان روز خود خرید می‌کنند. بنابراین فروش نان در فروشگاه‌های زنجیره‌ای و سوپرمارکت‌ها رونق زیادی دارد. تولید نان صنعتی در فرانسه حدود 25 تا 26 درصد را شامل می‌شود؛ در حالی که نان‌های باگت سنتی 65 تا 66 درصد و نان‌های سوپر مارکتی حدود 9 درصد و یک درصد نان نیز توسط شهرداری‌ها توزیع می‌شود. در بلژیک نیز مانند سایر کشورهای اروپایی حجم زیادی از نان‌ها را واحدهای صنعتی تولید می‌کنند که تعداد آنها حدود 105-100 واحد بوده و تعداد 3 هزار و 800 واحد نیز سنتی هستند. در کشور فنلاند همچنین سهم واحدهای صنعتی 80 درصد بوده که 22 واحد صنعتی این میزان نان را تولید می‌کنند. به‌علاوه در کشور کانادا محصولات نانی در کارخانه‌‌ها با مقیاس بزرگ یا کارگاه‌ها و نانوایی‌های کوچک تولید شده و از طریق فروشگاه‌ها در سطح خرده‌فروشی در جامعه توزیع می‌شود. کارخانه‌های کوچک در کانادا با کمتر از 20 نفر نیروی کار 10 درصد بازار، کارخانه‌های متوسط با 20 تا 200 نفر نیروی کار تقریبا 50 درصد بازار کار و کارخانه‌های بزرگ بیش از 200 نفر نیروی کار تقریبا 40 درصد بازار کار را در اختیار دارند.  در کشور مالزی نیز در حال حاضر صنعت نان در اختیار دو شرکت عمده تولید نان به نام گاردنیا و استانتونن است. این دو شرکت 76‌درصد بازار خرده‌فروشی نان را در اختیار دارند. علاوه بر این دو تولید‌کننده عمده، کارگاه‌های کوچک پخت نان تلاش می‌کنند تا فعالیت خود را ادامه دهند و سهمی هرچند کوچک از بازار را در اختیار بگیرند. صنعت غذا در ترکیه نیز تقریبا 5 درصد از کل تولید ناخالص ملی کشور را در اختیار دارد. این به‌گونه‌ای است که 100 هزار نفر در واحدهای اقتصادی تولیدی مربوط به صنعت نان مشغول به کار هستند.

وضعیت خصوصی‌سازی در صنعت نان

از سوی دیگر در فرانسه حدود 65 درصد ظرفیت ذخیره‌سازی گندم در اختیار بخش تعاونی و 35 درصد در اختیار بخش خصوصی است. در کشور کانادا نیز سیلوهای اولیه توسط شرکت‌های غله مدیریت می‌شوند که این شرکت‌ها با شرکت‌های تعاونی با مالکیت کشاورزان هستند و با اینکه شرکت‌های با مالکیت بخش خصوصی هستند اکنون 6 شرکت، مالکیت بیش از 95 درصد از تمامی سیلوهای اولیه را در اختیار دارند. بخش مهمی از بازار نان در ترکیه نیز در انحصار آن دسته از نانوایی‌هایی قرار دارد که در رده شرکت‌های صنعتی کوچک و متوسط ارزیابی می‌شوند و این شرکت‌ها در سال‌های اخیر در چارچوب الزام قانونی نهادینه شدن فعالیت‌های اقتصادی، صنعتی و تجاری و مالی و همسو با توسعه اقتصادی درصدد نوسازی واحدهای تولیدی خود با استفاده از آخرین فناوری‌ها و افزایش بهره‌وری در تولید هستند. بخش خصوصی که در واقع حرف اول را در بازار ترکیه می‌زند، فقط با چند شرکت بزرگ در این بازار خودنمایی می‌کند که مشتریان آن نیز طبقه متوسط و ثروتمند جامعه در مناطق شهری است، بنابراین بخش اعظم تولید نان صنعتی همچنان در انحصار نانوایی‌های کوچک و متوسط است. در این میان شهرداری‌ها که در ساختار حکومتی ترکیه به‌عنوان ادارات محلی از آن یاد می‌شود، در راه ایفای بخشی از وظایف اجتماعی خود که تسهیل و توسعه رفاه زندگی شهروندان است، با تاسیس شرکت‌هایی در زیرمجموعه نهادهای شهرداری، به نان صنعتی و تولید انبوه روی آورده و به‌عنوان بازیگران قدرتمند وارد بازار بزرگ نان در این کشور شده‌اند. در ترکیه همچنین هیچ یارانه‌ای در بخش نان نیست.  بنابر این گزارش در ایران 95 درصد نان مصرفی مردم را نان‌های سنتی تشکیل می‌دهند. در بخش نان سنتی با مشکلاتی مواجه بوده که در راس آن عدم افزایش قیمت نان قرار دارد. قیمت نان در اغلب واحدهای سنتی و فانتزی در نقطه سر به سر بوده و صرفه اقتصادی آن ناچیز است. این مساله در نان‌های صنعتی به‌رغم امکان پایین‌تر بودن هزینه تولید، به دلیل وجود واسطه‌هایی نظیر عوامل پخش و فروش موجب افزایش چشمگیری در قیمت تمام شده نان دست مصرف‌کننده می‌شود.

جمع‌بندی

در کشورهای منتخب مورد مطالعه، تولید نان سنتی نیز تداوم دارد و صنعتی شدن تولید نان با حذف اشتغال بخش سنتی همراه نبوده و متناسب با ذائقه مردم تولید انواع نان سنتی نیز ادامه یافته است و برای تامین نان در دسترس مردم، توزیع نان یارانه‌ای از طریق شهرداری‌ها رواج دارد. علاوه‌بر سیاست‌های تشویقی و حمایتی، اصلاح سیاست‌های مرتبط با خصوصی‌سازی و افزایش رقابت در این بخش نیز می‌تواند کمک شایانی به افزایش انگیزش کشاورزان، آسیابان و نانوایان کند. در کشورهای موفق در این صنعت، عمده فرآیند خرید گندم، کنترل کیفیت گندم، حمل‌ونقل و ذخیره‌سازی گندم به عهده بخش خصوصی و تعاونی‌های کشاورزان بوده و شرکت‌های بزرگی مسوولیت این کار را بر عهده دارند.
کشورهای توسعه‌یافته صنعتی در سال‌های اخیر از سیاست‌ حمایت از قیمت‌های بازار فاصله گرفته و به سمت سیاست‌ها و مکانیسم‌های حمایت از درآمد یا پرداخت‌های مستقیم به عنوان یک وسیله تثبیت‌کننده در بخش کشاورزی گرایش پیدا کرده‌اند، اما اغلب کشورهای در حال توسعه ترجیح می‌دهند که به نهاده‌ها یارانه بدهند تا اینکه از قیمت‌های محصولات حمایت کنند. به دلیل اینکه اعمال آن آسان‌تر است و برخلاف قیمت‌های تضمینی، یارانه نهاده باعث پایین ماندن قیمت محصولات غذایی داخلی می‌شود که از نظر سیاسی برای دولت‌ها مهم است. در کشورهای منتخب مورد مطالعه، محدودیتی برای تولید نان سنتی در نظر نگرفته‌اند، اما فرآیند اقتصادی و تبلیغات در جهتی است که تولید صنعتی نان رو به گسترش است و این کار از نظر اقتصادی و هم از بعد نظارت در بهداشت نان مثبت تلقی می‌شود.
امروزه بخش اعظمی از زنجیره تولید نان تحت تصدیگری دولت بوده که این امر نارضایتی تولیدکننده و مصرف‌کننده را در پی داشته که به‌تبع آن رقابتی بودن در این عرصه با مشکل مواجه شده است. تا قبل از اصلاح قیمت کنونی، دولت حدود 6 هزار میلیارد تومان یارانه غیرمستقیم و چهار هزار میلیارد تومان یارانه مستقیم به نان پرداخت می‌کرد و اکنون با افزایش 30 درصدی قیمت آرد از یارانه پرداختی دولت حدود 20 درصد کاسته شده است. با توجه به جایگاه خاص نان در تغذیه مردم کشور، پرداختن به کیفیت و سلامت نان و نیز لزوم توسعه نان‌های صنعتی و پرداختن اصولی به بهینه کردن نان‌های ملی و سنتی کشور موجب تضمین و سلامت جامعه در آینده خواهد بود.به‌رغم اتخاذ سیاست‌های حمایتی مختلف و تخصیص اعتبارات کلان، تولید نان به روش مکانیزه (تولید نان صنعتی) از توسعه مطلوبی برخوردار نبوده است که علت آن را باید در سیاست‌های متمرکز در ایجاد و توسعه ظرفیت و عدم توجه کافی به توسعه بازار جست‌وجو کرد.

4Comments

Add yours
  1. 1
    Nikki

    This looks absolutely delicious. Could this be placed in the freezer? And if so do you recommend freezing it before or after it is cooked?

  2. 2
    Mandee

    You are a genius! What could make soup better than a carby topping? And roast tom soup is my fave 🙂 Stunning photos, as always!

  3. 4
    Dianne

    So glad to hear that you all weathered the storm ok!! And that soup looks like it’d be the best for cooler weather. Can’t beat biscuits, right?

+ Leave a Comment